ΑΚΟΜΗ ΜΙΑ ΔΙΕΞΟΔΟΣ ΑΠΟ ΤΑ ΧΡΕΗ: ΔΙΜΕΡΗΣ ΡΥΘΜΙΣΗ ΜΗ ΕΞΥΠΗΡΕΤΟΥΜΕΝΩΝ ΟΦΕΙΛΩΝ – (ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΥΠΕΘΟ – ΝΕΟ ΜΕΡΟΣ ΓΑ΄ Ν. 5072/2023)
Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έθεσε σε δημόσια διαβούλευση σχέδιο νόμου για το ιδιωτικό χρέος και τη δραστηριότητα των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), η κατάθεσή του οποίου στη Βουλή αναμένεται έως το τέλος Οκτωβρίου 2026. Κεντρική θέση στο σχέδιο κατέχει η θέσπιση ειδικής διαδικασίας διμερούς ρύθμισης οφειλών, η οποία προστίθεται ως νέο Μέρος ΓΑ΄ (άρθρα 63Α έως 63ΙΣΤ) στον ν. 5072/2023 και διέπει τις σχέσεις των οφειλετών με τους φορείς χορήγησης ή διαχείρισης δανείων και πιστώσεων.
Η νέα διαδικασία αντικαθιστά τη Διαδικασία Επίλυσης Καθυστερήσεων (Δ.Ε.Κ.) του Κώδικα Δεοντολογίας Τραπεζών (ν. 4224/2013), οι σχετικές διατάξεις του οποίου καταργούνται. Δεν υποκαθιστά, ωστόσο, τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών του ν. 4738/2020, αλλά λειτουργεί παράλληλα και συντονισμένα με αυτόν. Σκοπός της είναι η άρση της παρατεταμένης εκκρεμότητας των διαπραγματεύσεων, μέσω της επιβολής δεσμευτικών προθεσμιών και της σύνδεσης της αδράνειας του πιστωτή με συγκεκριμένες έννομες συνέπειες.
Επισημαίνεται ότι πρόκειται για σχέδιο νόμου, το περιεχόμενο του οποίου ενδέχεται να μεταβληθεί κατά τη νομοθετική διαδικασία. Οι παραπομπές γίνονται στα άρθρα του ν. 5072/2023 όπως προστίθενται, με την αρίθμηση του σχεδίου σε παρένθεση.
1. Σκοπός της ρύθμισης
Στην πράξη, οι διαπραγματεύσεις με πιστωτές και servicers παρατείνονται συχνά επί μακρόν, με διαδοχικά αιτήματα δικαιολογητικών, ενώ η οφειλή εξακολουθεί να εκτοκίζεται. Το σχέδιο επιβάλλει αμοιβαίες προθεσμίες, συνδέει την αδράνεια του πιστωτή με έννομες συνέπειες και απαιτεί πρόταση που θεμελιώνεται στην πραγματική οικονομική κατάσταση του οφειλέτη. Η συνολική διάρκεια της διαδικασίας δεν υπερβαίνει τους έξι (6) μήνες από την υποβολή πλήρους αίτησης (άρθρο 63ΣΤ – άρθρο 232 σχεδίου).
2. Πεδίο εφαρμογής
Κατά το άρθρο 63Α (άρθρο 227 σχεδίου):
- Υπόχρεοι δανειστές: τα εποπτευόμενα από την Τράπεζα της Ελλάδος ιδρύματα που χορηγούν ή διαχειρίζονται δάνεια και πιστώσεις, δηλαδή πιστωτικά ιδρύματα (και υποκαταστήματα αλλοδαπών), χρηματοδοτικά ιδρύματα και διαχειριστές πιστώσεων (servicers).
- Οφειλές σε στάδιο εκτέλεσης: η διαδικασία καταλαμβάνει οφειλές σε οποιοδήποτε στάδιο αναγκαστικής εκτέλεσης, εφόσον δεν έχει διενεργηθεί πλειστηριασμός που κατέληξε σε κατακύρωση.
- Ανεξαρτησία από άλλες διαδικασίες: εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το αν ο οφειλέτης δύναται ή προτίθεται να υπαχθεί στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, και η αίτηση δεν αποκλείει την υπαγωγή του σε άλλη διαδικασία ρύθμισης των ίδιων οφειλών.
- Χωρίς επιβάρυνση: ο δανειστής δεν επιτρέπεται να χρεώσει τον οφειλέτη για την εξέταση του αιτήματος, την αξιολόγηση και την επιλογή της ρύθμισης.
- Εξαιρέσεις: εξαιρούνται οι οφειλές νομικών προσώπων που χαρακτηρίζονται μεγάλες οντότητες (άρθρο 2 ν. 4308/2014).
- Εγγυητές: η διαδικασία εφαρμόζεται και για τον εγγυητή, αυτοτελώς και χωρίς να δεσμεύει τη διαδικασία του πρωτοφειλέτη (άρθρο 63Γ παρ. 8).
3. Έναρξη και στάδια της διαδικασίας
Η διαδικασία διεξάγεται μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας του άρθρου 39 του ν. 4818/2021, η οποία μετονομάζεται σε «ψηφιακή πλατφόρμα διαδικασίας διμερούς ρύθμισης οφειλών» (άρθρα 63Η και 243 σχεδίου). Ακόμη και όταν η επικοινωνία γίνεται εκτός πλατφόρμας, ο δανειστής υποχρεούται να καταχωρίζει άμεσα σε αυτήν κάθε πρόταση, αντιπρόταση, απόρριψη ή συμφωνία.
- Υποχρέωση ενημέρωσης (άρθρο 63Γ παρ. 1 – άρθρο 229 σχεδίου): εφόσον η καθυστέρηση υπερβεί τις 90 ημέρες, ο δανειστής αποστέλλει στον οφειλέτη ειδοποίηση, εγγράφως ή με άλλο σταθερό μέσο (π.χ. e-mail) ή μέσω της πλατφόρμας, το αργότερο εντός 60 ημερών.
- Υποβολή αίτησης: ο οφειλέτης υποβάλλει αίτηση με τα δικαιολογητικά εντός δύο (2) μηνών από την ημερομηνία αποστολής της ειδοποίησης, όχι από την παραλαβή της. Δεν απαιτείται επανυποβολή εγγράφων που έχουν ήδη προσκομισθεί, εκτός εάν τα στοιχεία τους μεταβλήθηκαν, χρήζουν συμπλήρωσης ή έχει λήξει η ισχύς τους (άρθρο 63Ζ). Τα δικαιολογητικά θα καθοριστούν με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος.
- Συμπλήρωση ελλείψεων: εντός 30 ημερών από την υποβολή της αίτησης, ο δανειστής δύναται να ζητήσει αιτιολογημένα τη συμπλήρωση συγκεκριμένων ελλειπόντων δικαιολογητικών. Το αίτημα αυτό αναστέλλει την τρίμηνη προθεσμία απάντησης, μόνο μία φορά. Μεταγενέστερο αίτημα συμπλήρωσης δεν επιτρέπεται, εκτός αν τα στοιχεία προέκυψαν αργότερα ή οφείλονται σε μεταβολή της οικονομικής κατάστασης του οφειλέτη (άρθρο 63Γ παρ. 7).
- Απάντηση του πιστωτή: εντός τριών (3) μηνών από την υποβολή πλήρους φακέλου, ο πιστωτής οφείλει είτε να υποβάλει κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης, είτε να απορρίψει αιτιολογημένα το αίτημα, αναφέροντας και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορεί να επανεξεταστεί. Εφόσον είναι δυνατό, υποβάλλει δύο (2) εναλλακτικές προτάσεις (άρθρο 63Γ παρ. 3–4).
- Απάντηση του οφειλέτη: εντός ενός (1) μηνός από την κοινοποίηση της πρότασης, ο οφειλέτης την αποδέχεται, την απορρίπτει ή υποβάλλει αιτιολογημένη αντιπρόταση. Η άπρακτη παρέλευση της προθεσμίας επιφέρει την περάτωση της διαδικασίας, εκτός αν συντρέχει λόγος ανωτέρας βίας (άρθρο 63Δ).
- Κατάρτιση σύμβασης: σε περίπτωση αποδοχής, η σύμβαση υπογράφεται εντός ενός (1) μηνός, με δυνατότητα μίας παράτασης 15 ημερών κατόπιν κοινής συμφωνίας. Διαφορετικά, η διαδικασία θεωρείται περατωθείσα ως άκαρπη (άρθρο 63Ε).
| Υπόχρεος | Ενέργεια | Προθεσμία |
| Πιστωτής | Ειδοποίηση για τη δυνατότητα υπαγωγής | 60 ημέρες από τη συμπλήρωση 90 ημερών καθυστέρησης |
| Οφειλέτης | Υποβολή αίτησης και δικαιολογητικών | 2 μήνες από την αποστολή της ειδοποίησης |
| Πιστωτής | Αιτιολογημένο αίτημα συμπλήρωσης (μία φορά) | 30 ημέρες από την αίτηση |
| Πιστωτής | Πρόταση ρύθμισης ή αιτιολογημένη απόρριψη | 3 μήνες από τον πλήρη φάκελο |
| Οφειλέτης | Αποδοχή, απόρριψη ή αντιπρόταση | 1 μήνας από την κοινοποίηση |
| Αμφότεροι | Υπογραφή σύμβασης ρύθμισης | 1 μήνας (+15 ημέρες) |
| — | Ανώτατη διάρκεια διαδικασίας | 6 μήνες από τον πλήρη φάκελο |
- Μία μόνο αίτηση: η αίτηση υπαγωγής μπορεί να υποβληθεί μία και μόνο φορά για τα ίδια δάνεια ή πιστώσεις που αποτέλεσαν αντικείμενο προηγούμενης αίτησης του ίδιου οφειλέτη. Δεν επηρεάζει την αίτηση άλλου συνοφειλέτη ή εγγυητή (άρθρο 63Δ παρ. 3).
- Μεταβατικές διατάξεις (άρθρο 244 σχεδίου): οι εκκρεμείς Δ.Ε.Κ. του Κώδικα Δεοντολογίας συνεχίζονται υπό το νέο καθεστώς. Για συμβάσεις που, κατά την έναρξη ισχύος, έχουν καταγγελθεί ή εμφανίζουν καθυστέρηση άνω των 30 ημερών χωρίς ενεργή ρύθμιση, ο δανειστής αποστέλλει ειδοποίηση εντός τριών (3) μηνών. Νέα αίτηση επιτρέπεται και για δάνεια για τα οποία έχει ήδη ολοκληρωθεί Δ.Ε.Κ.
4. Συνέπειες της εκπρόθεσμης απάντησης του πιστωτή
Η άπρακτη παρέλευση της τρίμηνης προθεσμίας συνιστά παράβαση των υποχρεώσεων του πιστωτή (άρθρο 63Γ παρ. 5). Η υπόθεση χαρακτηρίζεται αυτοδικαίως ως εκπρόθεσμη στην ψηφιακή πλατφόρμα, με τις εξής συνέπειες (άρθρο 63ΙΔ – άρθρο 240 σχεδίου):
- Αναστολή τοκοφορίας: αναστέλλονται αυτοδικαίως ο εκτοκισμός και η κεφαλαιοποίηση τόκων έως την κοινοποίηση της απάντησης (βλ. και άρθρο 63Γ παρ. 6).
- Κώλυμα αναγκαστικής εκτέλεσης: δεν επιτρέπεται η έναρξη νέων ή η συνέχιση εκκρεμών μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης, με τις εξαιρέσεις του άρθρου 63Θ.
- Εποπτικός έλεγχος: τα στοιχεία της υπόθεσης διαβιβάζονται αυτομάτως στην Τράπεζα της Ελλάδος, χωρίς να απαιτείται καταγγελία του οφειλέτη. Η επανειλημμένη καταγραφή εκπρόθεσμων υποθέσεων συνεκτιμάται κατά την επιβολή κυρώσεων.
- Λήξη των συνεπειών: με την κοινοποίηση της απάντησης, η υπόθεση παύει αυτοδικαίως να χαρακτηρίζεται εκπρόθεσμη.
- Πρακτική σημασία: οι ανωτέρω συνέπειες προϋποθέτουν πλήρη φάκελο. Ελλιπής φάκελος παρέχει στον πιστωτή τη δυνατότητα να αμφισβητήσει την έναρξη της προθεσμίας. Η επιμελής κατάρτιση και η αποδεικτική διασφάλιση της υποβολής καθίστανται, συνεπώς, κρίσιμες.
5. Προστασία της κύριας κατοικίας κατά τη διάρκεια της διαδικασίας
Κατά το άρθρο 63Θ (άρθρο 235 σχεδίου), από την υποβολή πλήρους αίτησης έως την ολοκλήρωση της διαδικασίας, οι αρμόδιες υπηρεσίες του δανειστή (πιστοδοτήσεων, καθυστερήσεων, ρυθμίσεων, νομικές) υποχρεούνται να ενεργούν καλόπιστα και συντονισμένα προς την εξεύρεση λύσης. Κατά το ίδιο διάστημα, ο πιστωτής δεν επιτρέπεται, ως προς την κύρια κατοικία του αιτούντος:
- να επισπεύσει αναγκαστική εκτέλεση,
- να λάβει ασφαλιστικά μέτρα,
- να εγγράψει υποθήκη ή να τρέψει προσημείωση σε υποθήκη.
Η προστασία αυτή δεν συνιστά καθολική ασυλία της κατοικίας:
- Αναγγελία σε πλειστηριασμό τρίτου: ο πιστωτής διατηρεί το δικαίωμα αναγγελίας σε πλειστηριασμό που επισπεύδεται από άλλον δανειστή.
- Υφιστάμενες εμπράγματες ασφάλειες: οι ήδη εγγεγραμμένες υποθήκες, προσημειώσεις και λοιπές εμπράγματες ασφάλειες διατηρούνται.
- Υποκειμενικά όρια: ο περιορισμός δεσμεύει τον πιστωτή της διμερούς διαδικασίας και όχι το σύνολο των δανειστών του οφειλέτη.
- Αθέτηση της ρύθμισης: σε περίπτωση αθέτησης, ο περιορισμός παύει, επιτρέπεται η τροπή προσημείωσης σε υποθήκη και, κρισίμως, τα ποσά που είχαν ρυθμιστεί δεν μπορούν να ρυθμιστούν εκ νέου με αίτηση στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό (άρθρο 63Θ παρ. 3).
6. Περιεχόμενο της πρότασης ρύθμισης
Η πρόταση του πιστωτή δεν δύναται να περιορίζεται σε αυθαίρετο διακανονισμό δόσεων. Προϋποθέτει αξιολόγηση της οικονομικής κατάστασης του οφειλέτη, με συνεκτίμηση:
- της ικανότητας αποπληρωμής,
- της περιουσιακής κατάστασης,
- των εύλογων δαπανών διαβίωσης, όπως αυτές εκτιμώνται από το Κυβερνητικό Συμβούλιο Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους (άρθρο 63Β).
Περαιτέρω, το σχέδιο προβλέπει:
- Προκαταβολή έως 15% επί του κεφαλαίου, η οποία δύναται να μειωθεί ή να μην απαιτηθεί σε περιπτώσεις ιδιαίτερης οικονομικής δυσχέρειας, κοινωνικών κριτηρίων ή ειδικών προβλημάτων υγείας.
- Οριστική διευθέτηση της οφειλής, κατόπιν διερεύνησης και αποκλεισμού λύσης ρύθμισης, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει, με τη συναίνεση του οφειλέτη, μεταβολή της κυριότητας εξασφαλίσεων ή άλλων περιουσιακών στοιχείων.
- Έγγραφο τύπο: η πρόταση παρέχεται εγγράφως, με όλα τα δικαιολογητικά που τη στηρίζουν. Οι ελάχιστες πληροφορίες που πρέπει να περιέχει θα οριστούν με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος (άρθρο 63ΙΣΤ).
- Πρακτική σημασία: πρόταση που στερείται αιτιολογίας ή δεν ανταποκρίνεται στα πραγματικά οικονομικά δεδομένα του οφειλέτη δεν πληροί τις απαιτήσεις του νόμου. Ο οφειλέτης δικαιούται να ζητήσει την τεκμηρίωσή της και να διατυπώσει αιτιολογημένη αντιπρόταση.
8. Εποπτεία και επίλυση διαφορών
- Τράπεζα της Ελλάδος: ελέγχει την τήρηση των προθεσμιών, την πληρότητα των απαντήσεων και τη συμμόρφωση των δανειστών, και επιβάλλει κυρώσεις (άρθρα 63ΙΒ–63ΙΓ). Δεν επιλαμβάνεται, όμως, των ατομικών διαφορών μεταξύ δανειστή και οφειλέτη, είτε αφορούν την ουσία της ρύθμισης είτε τη διαδικασία (άρθρο 63ΙΕ παρ. 2).
- Ελληνικός Χρηματοοικονομικός Μεσολαβητής: διαμεσολαβεί μεταξύ δανειστών και οφειλετών (και εγγυητών) για ζητήματα εφαρμογής της διαδικασίας (άρθρο 63ΙΕ παρ. 1).
- Πληρεξουσιότητα: η πληρεξουσιότητα που χορηγείται για τη διενέργεια της διαδικασίας ισχύει έως την ανάκλησή της, ανεξαρτήτως του χρόνου που έχει παρέλθει (άρθρο 63Ι).
9. Κρίσιμα ζητήματα πριν από την υπογραφή της σύμβασης
- Εκτελεστότητα: η σύμβαση ρύθμισης αποτελεί εκτελεστό τίτλο κατά το άρθρο 904 παρ. 2 περ. ζ΄ ΚΠολΔ και επιτρέπει επιπλέον την εγγραφή συντηρητικής κατάσχεσης και προσημείωσης υποθήκης (άρθρο 724 παρ. 1 ΚΠολΔ). Σε περίπτωση αθέτησης, ο πιστωτής δύναται να προχωρήσει απευθείας σε αναγκαστική εκτέλεση, χωρίς προηγούμενη δικαστική διαδικασία. Ο έλεγχος των όρων πρέπει, επομένως, να προηγείται της υπογραφής.
- Δέσμευση τρίτων: η σύμβαση ισχύει ως εκτελεστός τίτλος και κατά των εγγυητών, συνοφειλετών και ασφαλειοδοτών που τη συνυπογράφουν. Τρίτοι που δεν συμβλήθηκαν, αλλά καταλαμβάνονται από την εκτελεστότητα, μπορούν να ασκήσουν ανακοπή του άρθρου 933 ΚΠολΔ εντός 20 εργάσιμων ημερών από την επίδοση της επιταγής (άρθρο 63Ε παρ. 4).
- Προθεσμία απάντησης του οφειλέτη: η μη απάντηση εντός μηνός από την κοινοποίηση της πρότασης οδηγεί σε περάτωση της διαδικασίας. Λαμβανομένου υπόψη ότι η αίτηση υποβάλλεται μία μόνο φορά για τα ίδια δάνεια, η απώλεια της προθεσμίας μπορεί να είναι οριστική.
- Βιωσιμότητα της ρύθμισης: η αποδοχή δόσεων που δεν ανταποκρίνονται στη μακροπρόθεσμη οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη ενέχει κίνδυνο αθέτησης, με απώλεια της προστασίας, άμεση εκτελεστότητα της απαίτησης και αποκλεισμό από νέα ρύθμιση των ίδιων ποσών μέσω του Εξωδικαστικού.
10. Συναφείς ρυθμίσεις του ίδιου σχεδίου
Το ίδιο σχέδιο νόμου εισάγει και άλλες ρυθμίσεις υπέρ των οφειλετών, τις οποίες εξετάζουμε σε χωριστά σημειώματα: το δικαίωμα πληροφόρησης για την οφειλή και το ανώτατο όριο τοκοφορίας (άρθρα 37Α και 37Β ν. 5072/2023), καθώς και την προστασία του συνεπούς οφειλέτη και την πρόταση ρύθμισης πριν από τον πλειστηριασμό (άρθρο 37Γ ν. 5072/2023 και άρθρο 182 ν. 5193/2025).
Συστάσεις προς τους οφειλέτες
- Έγκαιρη συγκέντρωση των δικαιολογητικών: εκκαθαριστικά σημειώματα, Ε9, βεβαιώσεις αποδοχών και λοιπά οικονομικά στοιχεία. Η προστασία του νόμου ενεργοποιείται μόνο με πλήρη φάκελο, και η προθεσμία μετρά από την αποστολή της ειδοποίησης.
- Αποδεικτική διασφάλιση: τήρηση αποδεικτικών για την ημερομηνία και το περιεχόμενο κάθε υποβολής, καθώς και για κάθε αίτημα του πιστωτή.
- Τήρηση των προθεσμιών: καταγραφή της μηνιαίας προθεσμίας απάντησης σε κάθε πρόταση. Η αίτηση υποβάλλεται μία μόνο φορά.
- Συγκριτική αξιολόγηση: εξέταση, παράλληλα, της προσφορότητας του Εξωδικαστικού Μηχανισμού, ιδίως όταν υπάρχουν περισσότεροι πιστωτές ή λοιπά ακίνητα.
- Νομικός έλεγχος της σύμβασης: πριν από την υπογραφή, λαμβανομένης υπόψη της εκτελεστότητάς της, της δέσμευσης των εγγυητών και των συνεπειών μιας ενδεχόμενης αθέτησης.
Το STEP Law Firm παρακολουθεί την πορεία της νομοθετικής διαδικασίας και παρέχει στους εντολείς του πλήρη υποστήριξη: κατάρτιση του φακέλου, έλεγχο της τήρησης των προθεσμιών και του υπολογισμού της οφειλής, αξιολόγηση της πρότασης του πιστωτή, διατύπωση αντιπρότασης και έλεγχο της σύμβασης ρύθμισης, με απόλυτη εχεμύθεια.
Εκκρεμεί αίτημα ρύθμισης της οφειλής σας σε τράπεζα ή servicer; Κλείστε ραντεβού για το Πρώτο Νομικό Βήμα ή επικοινωνήστε μαζί μας στο 210 3645250.
Επιμέλεια: Θωμάς Κ. Καραχρήστος