ΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΥΣ ΧΡΕΩΝ ΠΟΥ ΔΕΝ ΠΡΟΛΑΒΑΝ ΝΑ ΑΠΟΠΟΙΗΘΟΥΝ ΕΓΚΑΙΡΩΣ

ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ

Για χρόνια, η ελληνική νομοθεσία προέβλεπε ότι όποιος δεν προχωρούσε σε αποποίηση κληρονομίας εντός τεσσάρων (4) μηνών θεωρούταν ότι την είχε αποδεχθεί σιωπηρά. Πρόκειται για τη γνωστή πλασματική αποδοχή κληρονομίας. Πολλοί πολίτες, είτε από άγνοια νόμου (μολονότι δεν αναγνωρίζεται αυτή από το Ελληνικό δικαϊκό σύστημα) είτε λόγω πλάνης περί τα πράγματα (αφού δεν γνώριζαν ότι η κληρονομιά περιλάμβανε πιο σημαντικές οφειλές από ενεργητικό), δεν προέβαιναν εμπρόθεσμα σε δήλωση αποποίησης της κληρονομίας. Με αποτέλεσμα να επιβαρύνονται με χρέη του θανόντος.

Η πλασματική αποδοχή της κληρονομίας σήμαινε ότι οι πιστωτές του κληρονομούμενου μπορούσαν να διεκδικήσουν τις απαιτήσεις τους όχι μόνο από την κληρονομιαία περιουσία αλλά και από την προσωπική περιουσία των κληρονόμων.

Η ΛΥΣΗ

Στο νέο κληρονομικό δίκαιο ενσωματώθηκε μια μεταβατική διάταξη που δίνει τη δυνατότητα σε όσους έχασαν τις προηγούμενες προθεσμίες να ζητήσουν την υπαγωγή τους στο ευεργέτημα της απογραφής, για να αποφύγουν έτσι τον κίνδυνο να στραφούν οι πιστωτές του θανόντος κατά της προσωπικής τους περιουσίας.

Με το ευεργέτημα της απογραφής επέρχεται διαχωρισμός περιουσιών, που σημαίνει ότι η ατομική περιουσία του κληρονόμου και η κληρονομιαία περιουσία παραμένουν αυστηρά διαχωρισμένες. Την ίδια στιγμή περιορίζεται και η ευθύνη του κληρονόμου καθώς ο κληρονόμος ευθύνεται αυστηρά και αποκλειστικά για τα χρέη της κληρονομιάς μέχρι το βαθμό της αξίας του ενεργητικού της.

Θα πρέπει να είναι σαφές ότι η νέα νομοθετική παρέμβαση δεν επιτρέπει την εκ των υστέρων αποποίηση της κληρονομίας. Όσοι θεωρούνται ήδη κληρονόμοι, έστω κατά πλάσμα δικαίου, δεν χάνουν την ιδιότητα του κληρονόμου. Μπορούν όμως να απολαύσουν αναδρομικά το ευεργέτημα της απογραφής.

Με αυτόν τον τρόπο, οι δανειστές μπορούν να ικανοποιηθούν μόνο από τα περιουσιακά στοιχεία που ανήκαν στον θανόντα. Εάν τα χρέη αποδειχθούν μεγαλύτερα από την αξία της κληρονομίας, το επιπλέον ποσό δεν μεταφέρεται στον κληρονόμο.

Η νέα ρύθμιση αφορά περιπτώσεις κληρονομιών προσώπων που είχαν αποβιώσει πριν από τις 22 Μαΐου 2026.

Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΥΕΡΓΕΤΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΓΡΑΦΗΣ

Για να ισχύσει το ευεργέτημα, ο κληρονόμος πρέπει να ακολουθήσει μια συγκεκριμένη και τυπική διαδικασία:

1ο Βήμα: Δήλωση Αποδοχής με το Ευεργέτημα: Αυτή λαμβάνει χώρα στον γραμματέα του δικαστηρίου της κληρονομιάς μέχρι πρότινως μέσα σε προθεσμία 4 μηνών από τότε που ο κληρονόμος πληροφορήθηκε την επαγωγή της κληρονομίας σε αυτόν και τον λόγο της (από διαθήκη ή από τον νόμο). Αν ο κληρονόμος κατοικεί στο εξωτερικό ή αν έμαθε την επαγωγή όσο διέμενε στο εξωτερικό, η προθεσμία είναι ένας χρόνος.

2ο Βήμα: Σύνταξη Απογραφής: Έπεται της δήλωσης και πρόκειται για τη σύνταξη επίσημης απογραφής της κληρονομιαίας περιουσίας (μέσω συμβολαιογράφου και πραγματογνωμόνων) μέσα σε προθεσμία 4 μηνών από τη δήλωση. Στην απογραφή καταγράφονται λεπτομερώς όλα τα περιουσιακά στοιχεία (ακίνητα, καταθέσεις) του κληρονομούμενου αλλά και οι υποχρεώσεις (χρέη σε τράπεζες, εφορία, ιδιώτες). Στόχος είναι τα χρέη να καλυφθούν αποκλειστικά από το ενεργητικό της κληρονομιαίας περιουσίας και, αν “περισσέψει” κάποιο ενεργητικό, να αποδοθεί “ελεύθερο βαρών” στον κληρονόμο.

ΚΡΙΣΙΜΗ ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ

Από την ημερομηνία δημοσίευσης του νόμου ξεκίνησε να μετρά η αποκλειστική εξάμηνη προθεσμία για την υποβολή της σχετικής δήλωσης για το ευεργέτημα της απογραφής, η οποία εκπνέει στις 22 Νοεμβρίου 2026. Μετά τη λήξη της προθεσμίας χάνεται η δυνατότητα αξιοποίησης της συγκεκριμένης προστατευτικής διάταξης.

ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ

Από το προνόμιο που παρέχει η συγκεκριμένη διάταξη εξαιρούνται οι κληρονόμοι, σε βάρος των οποίων έχει ήδη κινηθεί διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης κατά της προσωπικής περιουσίας τους. Εάν έχουν προηγηθεί ενέργειες όπως κατασχέσεις λογαριασμών, κατασχέσεις ακινήτων, πλειστηριασμοί ή άλλες πράξεις εκτέλεσης που συνδέονται με τα χρέη της κληρονομίας, η ως άνω προστασία δεν ενεργοποιείται.

Όπερ σημαίνει ότι όσοι κινδυνεύουν από τέτοιες ενέργειες αναγκαστικής εκτέλεσης θα πρέπει να σπεύσουν να αξιοποιήσουν τη ρύθμιση.