ΛΥΣΗ ΕΤΕΡΟΡΡΥΘΜΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ (Ε.Ε.)
Πριν αναφερθούμε στους λόγους λύσης της ετερόρρυθμης εταιρείας, πρέπει να επισημανθεί ότι η καταγγελία της εταιρείας, όπως και οι μεταβολές στα πρόσωπα των εταίρων, δεν αποτελούν πλέον εκ του νόμου λόγους λύσης της ετερόρρυθμης εταιρείας.
Σύμφωνα με το Ν. 4072/2012 ισχύουν τα εξής:
Όταν σε μια ετερόρρυθμη εταιρεία υπάρχει ένας μόνο ομόρρυθμος εταίρος, η έξοδός του από την εταιρεία έχει ως συνέπεια τη λύση της, καθώς δεν είναι δυνατόν να συνεχίσει να λειτουργεί η ετερόρρυθμη εταιρεία χωρίς έναν τουλάχιστον ομόρρυθμο εταίρο. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση αποκλεισμού από την εταιρεία ή θανάτου του μοναδικού ομόρρυθμου εταίρου. Είναι όμως δυνατόν να αποφευχθεί η λύση της και να συνεχίσει τη λειτουργία της η ετερόρρυθμη εταιρεία, εφόσον ένας από τους ετερόρρυθμους εταίρους μετατραπεί σε ομόρρυθμο ή αν εισέλθει στην εταιρεία ένας νέος εταίρος ως ομόρρυθμος εταίρος. Απαραίτητη προϋπόθεση και για τις δύο αυτές περιπτώσεις είναι φυσικά η αντίστοιχη τροποποίηση του καταστατικού και η καταχώρισή του στο Γ.Ε.ΜΗ. σύμφωνα με τα σχετικά περί των τροποποιήσεων προβλεπόμενα.
Λύση της Ε.Ε. επέρχεται και για τους λόγους, για τους οποίους επέρχεται και η λύση της Ομόρρυθμης Εταιρείας (Ο.Ε.), που σημαίνει ότι η Ε.Ε. λύεται ακόμα α. με την πάροδο του χρόνου διάρκειάς της, β. με απόφαση των εταίρων, γ. με την κήρυξή της σε πτώχευση και δ. με δικαστική απόφαση ύστερα από αίτηση εταίρου, εφόσον υπάρχει σπουδαίος λόγος.
Στην εταιρική σύμβαση ωστόσο, μπορεί να προβλέπονται και άλλοι λόγοι λύσης της Ε.Ε., όπως π.χ. η καταγγελία της εταιρείας από μέρους εταίρου καθώς και ο θάνατος εταίρου ή άλλες μεταβολές στα πρόσωπα των εταίρων.
Ειδικότερα, για την καταγγελία της ετερόρρυθμης εταιρείας αορίστου χρόνου, γίνεται ενδεικτικά δεκτό από τη νομολογία[3], ότι η Ε.Ε. λύεται με καταγγελία, όταν υπάρχει σπουδαίος λόγος, που συνίσταται στην παράβαση των εταιρικών υποχρεώσεων από μέρους οποιουδήποτε εταίρου. Ο εταίρος, που παρέβη τις υποχρεώσεις του, ευθύνεται για την αποκατάσταση της ζημίας, που προκάλεσε η λύση της εταιρείας στους λοιπούς εταίρους (ΑΚ 767 παρ. 1 και ΑΚ 770). Αγωγή για αποζημίωση μπορεί να ασκήσει ο ζημιωθείς εταίρος. Άκαιρη θεωρείται η καταγγελία της ετερόρρυθμης εταιρείας, όταν γίνεται σε χρόνο, κατά τον οποίο η διατήρησή της έχει ιδιαίτερη σημασία για τα συμφέροντα των εταίρων και, για το λόγο αυτό, η λύση της συνεπάγεται για τους εταίρους την πρόκληση θετικής ζημίας ή διαφυγόντος κέρδους. Ο καταγγείλας εταίρος οφείλει, στην περίπτωση αυτή να αποκαταστήσει και τη ζημία, που προκλήθηκε στους εταίρους από την αδικαιολόγητη επιλογή του συγκεκριμένου χρονικού σημείου για την καταγγελία του, αφού, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, δεν θα επερχόταν η ζημία αυτή, αν ο εταίρος δεν είχε καταγγείλει άκαιρα την εταιρεία.[4]
Όταν προβλέπεται στο καταστατικό λύση της εταιρίας λόγω θανάτου εταίρου, εφαρμόζεται η ΑΚ 773, που προβλέπει ότι η εταιρεία λύνεται με το θάνατο ενός από τους εταίρους. Τυχόν συμφωνία περί συνέχισης της εταιρείας μεταξύ των λοιπών εταίρων ή μεταξύ αυτών και των κληρονόμων τους πρέπει να γίνει πριν από τον θάνατο εταίρου. Αν γίνει τέτοια συμφωνία μετά τον θάνατο εταίρου, τότε πρόκειται για σύσταση νέας εταιρείας και όχι για αναβίωση της παλαιάς εταιρείας. Δεν μπορεί να αναβιώσει η παλαιά, διότι δεν υπάρχουν όλοι οι εταίροι που την συνέστησαν. Τη λύση της εταιρείας πρέπει να ακολουθήσει υποχρεωτικά εκκαθάριση κατά την ΑΚ 72[5], κατά την οποία, μετά τον θάνατο του εταίρου είναι δυνατή η σύναψη συμφωνίας για την αναβίωσή της. Η συμφωνία συνέχισης της λειτουργίας της, ακόμη και με τη μορφή ομόρρυθμης εταιρείας, σημαίνει απλή τροποποίηση του καταστατικού της και όχι σύσταση νέας ετερόρρυθμης εταιρείας.
[1] Ν. 4072/2021
[2] Δίκαιο εμπορικών εταιριών /Ελίζα Αλεξανδρίδου 2012
[3] ΑΠ 895/2004, ΔΕΕ 2005, σελ. 298 επ.
[4] ΑΠ 76/2001, ΔΕΕ 2001, σελ. 608 / ΕφΑθ 1017/2001, ΔΕΕ 2001, σελ. 724.
[5] Βλ. έτσι ΕφΘεσ 96/1993, ΕΕμπΔ 1993, σελ. 593 επ., πρβλ. όμως την ΕφΠειρ 444/2000, ΔΕΕ 2000, σελ. 862 επ.